15 jan. 2018

Prof. dr. ir. Louise Fresco brengt nieuw boek uit

De voorzitter van de raad van bestuur van Wageningen University & Research, prof. dr. ir. Louise Fresco heeft een nieuw boek uitgebracht. Hieronder leest u het interview dat Louise Fresco gaf naar aanleiding van het verschijnen van haar nieuwe boek ‘De idealisten’. In het boek vertelt Fresco het verhaal van dokter Benjamin Marcus en zijn jonge, gehandicapte patiënt Ndidi op een afgelegen missiepost, tegen de achtergrond van natuur, een mythische rivier en dreigende droogte.

Louise Fresco is een van de machtigste vrouwen van Nederland.

Ze is een autoriteit op het gebied van wereldwijde voedselproductie. Als bestuursvoorzitter van de Wageningse universiteit, die dit jaar het eeuwfeest viert, blikt ze terug en vooruit. ,,Over tien jaar hebben we een chipje in onze pols dat ons vertelt dat de melk op is."

Als studente van zeventien kwam Louise Fresco vol idealen naar Wageningen.
De honger moest de wereld uit, om te beginnen uit Afrika. Nu is het 48 jaar later, is Fresco 65 jaar en is ze voorzitter van de Raad van Bestuur van de universiteit waar ze toen studeerde, Wageningen University & Research (WUR).
Ze is een autoriteit op het gebied van wereldwijde voedselproductie, schrijft boeken en columns en spreekt wereldwijd op congressen.
Ze is een van de machtigste vrouwen van Nederland. Hoe de wereld ook veranderd mag zijn, en hoe hoog Fresco ook geklommen is, de idealen van die studente van zeventien zijn er nog steeds. ,,Daar is eigenlijk niets aan veranderd'', zegt ze in haar werkkamer. ,,Je leert alleen wel dat je het niet alleen kan doen, dat je nooit meer bent dan een radertje in het geheel.''
In die bijna halve eeuw tussen Fresco als studente en Fresco als bestuursvoorzitter is de wereld er heel anders uit gaan zien. De wereldbevolking is meer dan verdubbeld, naar 7,2 miljard mensen. Tegelijkertijd is de honger in de wereld teruggelopen.
Ongeveer 10 procent van de wereldbevolking is ondervoed. Te veel, vindt Fresco, veel te veel. Maar wel veel minder dan 50 jaar geleden. En zeker veel minder dan een eeuw terug. ,,Toen was meer dan de helft van de wereldbevolking ondervoed.''

Dat er met veel meer mensen nu minder honger is, is eigenlijk een heel opmerkelijk gegeven. Komt dat ook door de WUR?
,,De landbouwwetenschappen hebben ongelooflijk veel effect gehad.
Ook Wageningen heeft geholpen technologische doorbraken te bereiken.
Honderd jaar geleden wisten we niet waardoor een plant of dier ziek werd. Antibiotica bestond nog niet. Wij hebben de effecten van ziektes in planten bestudeerd, en hoe virussen, schimmels en bacterien werken. Hoe komt roest in tarwe, schimmel in aardappels? Daar hebben we wereldwijd baanbrekend onderzoek naar gedaan. Ik geef een voorbeeld: in West-Afrika gaat nog steeds 75 procent van de tomatenoogst verloren doordat de tomaten verrotten op het land of tijdens het transport. Wij werken aan de genetica van tomaten. We kunnen de vermeerderingsbedrijven nu zaad aanreiken van tomaten die veel minder snel verrotten.''

Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de afgelopen eeuw?
,,De opbrengsten zijn met een factor drie, vier verhoogd. Een koe geeft vier keer zoveel melk en is nog gezonder ook. Vroeger had je nog ziektes als brucellose en tbc bij koeien, dat komt bijna niet meer voor. De arbeidsomstandigheden van boeren zijn verbeterd. Je hebt melkrobots.
Die zijn hygiënischer, maar dat betekent ook dat de boeren en boerinnen niet elke dag om 4 uur op moeten en ook eens een keertje weg kunnen van het bedrijf. Als je kijkt naar de diversiteit in onze supermarkten, dat is ongelooflijk. Een eeuw geleden aten we aardappelen en groenten.
In de winter was dat kool. We aten lang niet elke dag vlees. We aten het hele jaar door hetzelfde. In de grote steden leden mensen nog honger.''

Als we een eeuw vooruitkijken, wat is dan de grootste uitdaging voor Wageningen?
,,De doelen van duurzame, gezonde en betaalbare voedselproductie wereldwijd te verenigen met milieu en landschap is onze eerste opgave. Het internet of foods komt eraan. In de hele voedselketen wordt informatie door sensoren en informatiesystemen gekoppeld. Over tien, misschien twintig jaar worden we misschien wakker met een chipje in onze pols dat ons vertelt dat ons calciumgehalte te laag is en dat onze ijskast vertelt dat onze melk met extra calcium klaar moet staan. Dan blijkt dat de melk op is en dan vertelt de computer weer dat die melk gekocht moet worden, enzovoort.''

Dat klinkt best angstaanjagend.
,,De vraag is ook of je het wil, maar wij als universiteit kunnen niet zeggen: je mag niet of je mag wel. Het woord van de toekomst is precisie.
Precisielandbouw, maar ook het nauwkeurig afstemmen van het dieet op genetica van de mens, planten en dieren, door moderne technologie.''

Zou u zelf dat chipje willen als het u precies kan vertellen wat de staat van uw lichaam is?
,,Ik ben natuurlijk zo iemand die denkt dat ze dat zelf wel weet. Maar tegen de tijd dat ik een dement oud dametje word, is het misschien wel hartstikke handig. Dit soort hulpmiddelen gaat voor een vergrijzende bevolking een groot verschil maken, waardoor mensen langer zelfstandig kunnen zijn. Ik ben een technologisch optimist."

Let u zelf goed op wat u wel en niet eet?
,,Ja, dat is beroepsdeformatie. Als ik een schaaltje vissalade in de supermarkt zie en er staat achterop: gemengde vis, dan gaan bij mij alle alarmbellen rinkelen. Want dat komt dan uit de Atlantische Oceaan, de Stille Oceaan en de Indische Oceaan.
Dat is dus heel veel heen en weer gevlieg van dingen. Ik zeg niet dat je het niet moet eten, maar ik ben wel voor bewust consumeren.
Als ik mensen vraag of het beter is sla in een plastic zakje te kopen of een losse krop sla, kiezen de meeste mensen voor die krop sla. Want dat ervaart men als natuurlijker. Maar tegenwoordig is dat plastic biologisch afbreekbaar en zit in die plastic zak een gasmengsel, waardoor de sla minder snel bederft. Als je thuis de sla wast, dan doe je de kraan aan en je houdt al die blaadjes eronder en verspil je veel meer water dan als je dat centraal doet op een band in een verwerkingsbedrijf. Dat water daar kan ook nog eens hergebruikt worden.
En de sla wordt veel beter afgesneden."

De landbouw zal nog hogere producties moeten halen in de komende eeuw om al die mensen te voeden.
,,Dat klopt. Volgens de laatste schattingen zijn er aan het einde van deze eeuw 11,5 miljard mensen. We hebben er nu 7,2. Van die 11 miljard zullen er 4 miljard in Afrika zitten. Daar loopt de productie nu al ontzettend achter. We moeten meer voedsel produceren, in een situatie waarin steeds minder mensen op het platteland willen werken. Je moet het bovendien duurzaam en milieuvriendelijk doen. Dat betekent echt een revolutie in bijvoorbeeld dingen als de inzet van robots in de landbouw.''

Er zijn toch landarbeiders genoeg?
,,Ja, maar u heeft geen zin om 75.000 keer te buigen om op een hectare grond plantjes rijst te planten. De mensen daar hebben dat ook niet.
Twee derde van de wereldbevolking woont nu al in steden. Die gaan echt niet terug naar het platteland om dat werk nog te doen.''

Zien we straks op die rijstvelden allemaal robotjes buigen?
,,Nou, het gaat er heel anders uitzien.
Zoals jonge boeren hier heel trots kunnen zijn omdat ze de meest geavanceerde tractor hebben, zul je dat daar ook zien. Je bent nu een beetje een loser als je nog in de landbouw blijft. Zo ervaren ze dat.''

Is dat zo?
,,Er zijn hele gebieden waar boerenzoons en boerendochters het bedrijf van hun ouders niet willen overnemen.
Dat is een grote tragedie. Dat leidt tot een ongelooflijke leegloop op het platteland. Als we meer voedsel willen produceren, moeten we daar iets aan doen. Trots is daarin belangrijk, zodat jonge generaties boer en boerin willen worden om de wereld te voeden.''

Hoge productiviteit in de landbouw heeft ook keerzijden, zoals megastallen. Hoe kijkt u daarnaar?
Er zitten veel dieren dicht opeen. Dat brengt risico's met zich mee. We hebben de brand in de Knorhof gehad, waarbij 20.000 dieren omkwamen.
Hoe kijkt u daarnaar?
,,Slechte behandeling van dieren is onacceptabel. Ook ik zou het leuker vinden als die dieren in een weide zouden lopen. Maar aan weidegang zitten ook andere kanten. In een gesloten stal kun je broeikasgassen beter opvangen en kun je de luchtwassers inzetten. De vraag is welk type productie we willen. Dat is een maatschappelijke afweging.''
U werpt de vraag op. Wat is uw antwoord?
,,Het is niet aan ons dat antwoord te geven. Wij moeten nooit op de stoel van beleidsmakers of politici gaan zitten. Wij kunnen aangeven wat er mogelijk is en wat de consequenties zijn van keuzes.''

Hoe kunt u als voorzitter van de Wageningse universiteit uw invloed aanwenden?
,,Ik geloof in een permanente dialoog met de samenleving. We hebben een rol die veel groter is dan Nederland.
We hebben een verantwoordelijkheid voor de wereld. We kunnen niet in een isolement leven, wetende dat zo veel mensen niet voldoende te eten hebben, geen kansen hebben. Het is een kwestie van fundamentele solidariteit dat wij onze kennis, onze kunde, inzetten voor de rest van de wereld. En niet uit een simplistisch eigenbelang omdat anders al die migranten uit Afrika hier komen. Dat is me te platvloers.''

De universiteiten hebben afgesproken dat er meer vrouwelijke hoogleraren worden aangesteld. Het streven is 25 procent in 2020. Wageningen Universiteit is er nog niet. Wat doet u daar aan?
,,We werken er heel hard aan. Dit is natuurlijk een mannenbolwerk van de eerste orde geweest. Op de oprichtingsfoto's zie je zeventien mannen langs de trappen van het Wageningse stadhuis. Toen Wageningen 75 jaar bestond, was ik hier zelf hoogleraar.
Als je héél goed kijkt op een foto die toen gemaakt werd, zie je één baret met een oorbelletje eronder en dat was ik. Toevallig waren er toen twee vrouwelijke hoogleraren, maar ik was toen de enige op die foto.
Dat is echt heel erg veranderd. Ik heb net tegen een van de directeuren gezegd: ik wil eigenlijk geen lijst met sollicitanten zien als niet de helft van diverse afkomst is. Kom niet weer aan met een witte man van boven de vijftig die in Wageningen gestudeerd heeft. Het zal nu ook veel sneller gaan. De helft van de studenten in de vakgebieden bestaat uit meisjes. Het gaat mij echter om diversiteit in de ruimste zin, om verschil in etnische afkomst en cultuur, niet alleen om man-vrouw verhoudingen.''

U bent 65. Tot hoe lang wilt u nog aanblijven?
,,Ik ben erg gemotiveerd om nog een aantal jaren in Wageningen door te gaan. De veranderingen waar ik voor sta, zijn nog niet af."


*(bron: Diverse dagbladen waaronder De Gelderlander en het AD, door Bettine Winters en Rob Berends 13 januari 2018)*

JOIN KLV, JOIN YOUR FUTURE!

KLV is a professional network for more than 35.000 alumni of Wageningen University!

YOUNG KLV

Young KLV, for students or freshly graduated students.

Social Media

Posts

KLVNetwork@KLVNetwork

#WUR alumnus dr. ir. Jan Klok is één van de drie finalisten voor de #PrinsFrisoIngenieursprijs 2018. Vanaf vandaag… https://t.co/1lfpszB7Tl
15 hours, 48 minutes

KLVNetwork@KLVNetwork

Weer een interessante #WUR alumnibijeenkomst over Duurzame leefomgeving in het landelijk gebied. Locatie: Kasteel T… https://t.co/yKhu6SnK2V
3 days, 16 hours

Han Swinkels@lectorDVK

Druk bezochte #regiobijeenkomst midden @WUR en @KLVNetwork te gast bij @Movares @GemeenteUtrecht Nu inleiding… https://t.co/upBMiJGROj
4 days, 6 hours

Resource news@ResourceWUR

Hij was met zijn 77 jaar niet de oudste promovendus van @WUR maar de promotie van Kees Veerman was in andere opzich… https://t.co/QYuTjcJ5sD
5 days, 10 hours

Tweets